BURAK
SALTOÄžLU

13.02.2008 tarihli bu köşelerdeki yazımın başlığı Open Buffett´tı... O tarihte olası krize karşı önlem almaya ve yatırımcı psikolojisini tekrardan canlandırmaya çalışan Buffet, Belediye Tahvillerine önemli miktarda alıcı olacağını açıklamıştı. Ama o tarihteki yazımda da belirttiğim gibi bu görece risksiz bonoların alınması piyasaları etkilememesi gerekiyordu ve öyle de oldu... Bundan 20 ay sonra Buffet önemli bir yatırımla bir demiryolu şirketini alacağını açıklıyor ama borsalarda fazla etkisi olmuyor. Ancak global piyasalarda 20 ay içinde çok şeyler değişti.

Bu noktadan hareketle bu son dalga ile geçmiş büyük dalgaları karşılaştırıp bu son dalganın ne kadar devam edebileceğine yönelik fikir tartışması yapmak istiyoruz.

1. Baştaki büyük dalgaların arkasındaki büyük kötü haber bankacılık kesiminde toplu bir çöküş yaşanıp yaşanmayacağı kaygısı idi. Bu sorun ucuz ve bol para ile borsalarda ve finans kesiminde önemli bir rahatlama yarattı. Ancak bu rahatlama biraz fazla abartıldı ve aralıksız önemli bir ralli yaşandı. Her zaman olduğu gibi artık geri döner diyenlerin umudunun kesildiği noktada düzeltme başladı.

2. Bu bol para ve sunulan kolaylık ve teşviklerin yan etkileri olacak olsa da şu an için asıl beklenen küçük olasılıklı büyük enerji boşalması için gerekli şartlar oluşmuş gibi görünmüyor. Bu nedenle şu an yaşadığımız dalga ve devamında gelecek artçılar önemli düzeltmeler bile olsa asıl sert dalga için şartlar oluşmamış olabilir.

3. Bu düzeltmede Euro ve diğer para birimlerine karşı önemli miktarda değer kaybeden Dolar’ın tekrar değer kazanması borsalardaki düşüşün bir kısmını açıklıyor. Ama hala gidecek yer var gibi.

4. Hedge fonlar ve benzeri fonlar bu satışları bir fırsat olarak görebilir. Bu da bu dalganın biraz daha devamına neden olabilir. Hedge fonlarının Kasımda önemli para çıkışları yaşanabilecek olması da yine sert çıkışları hızlandırabilir.

5. ABD Bankacılık karlarının konut kredisi ve benzeri faaliyetlerden azaldığı sürece bu tür oynaklıklar bankacılık kesimine fayda sağlar ve bu da oynaklıkların devamını destekler...

6. Geçmişte seri düşüşlerde haberler tutarlı olarak kötü geliyordu. Şu anda böyle olması çok mümkün değil. Gelecek az da olsa iyi haberler düşüş hızını sınırlayacaktır.

7. Sonuç olarak bu yaşamaya başladığımız dalganın beklenen ve büyük dalganın ayak sesleri olma olasılığı şu anki veriler ışığında düşük. Örneğin VIX´in buralardan 80’lere gelme olasılığı düşüktür.

8. Diğer olası büyük dalganın başlaması için ikinci büyük teşvik planlarının gereği ve onun finansmanının konuşulması gerekli görüşündeyim. Bu noktada sağlık harcamalarının ABD ekonomisine yaratacağı etkilerle beraber Dolar ve genelde para birimlerine talebin azalması ve değerli madenlere talep artması sonucu kötü senaryonun başlangıcı olabilir. Ama bu noktada reel ekonominin toparlanma hızından tüm ekonomilerin umudunu kesmesi lazım.

9. Çoktan beri yazdığım gibi (16 Mart 2009 tarihli yazımda mesela) 6500’lü Dow seviyelerinin nominal olarak dip seviyeler olduğunu düşünüyorum. Enflasyon oluşması ile beraber dün Faber’in İstanbul’da da değindiği gibi belki reel olarak bir dip görebiliriz. Ama enflasyonist ve paranın bol ve maliyetsiz olduğu yerde bu seviyelerin aşağısı çok zor görünüyor. Sadece enflasyon artarsa reel olarak Mart 2009’u reel anlamda aşacak bir dönem seviye olabilir.

10. Bu çerçevede kısa vadede İMKB’nin bu süreçten kaçınması olanaksız. Olası erken seçim ve diğer belirsizlikleri yönetirken bile hala global piyasalara endeksliyiz. Bu kadar ihmale rağmen hala ilerde olabilecek önemli global dalgalara önlem alacak zamanımız var. Faiz silahımızın biraz dinlenip cephane doldurması için belki biraz ara verebiliriz.