Euro elini kaptırdı, kolunu kurtarabilecek mi?
08.02.2010 08:54:22 - MURAT ARIN finanstrend.com |
 |
|
Küresel piyasalar geçen haftaya iyi bir başlangıç yaptı. Kısa bir süre için de olsa durum iyiye gidebilirmiş gibi bir hava oluştu. Perşembeden itibaren de bunun acısı çok sert bir biçimde çıktı. Borsalar ve emtia fiyatlarında hızlı düşüşler yaşandı, dolar yükseldi.
Tam 'Yunanistan sorunu kontrol altına alındı' derken, bu kez Portekiz başrolde sahne aldı. Yunanistan'la ilgili olarak tek başına bir sorun oluşturmadığını ama "bulaşma riski"nin işi çok daha ciddi noktalara götürebileceğini hep tekrarladım. Ne yazık ki virüs Portekiz'e bulaştı ve piyasalar kontrolden çıktı.
Neden Yunanistan önemsiz de Portekiz bu kadar önemli. Geçen hafta ayrıntılı biçimde rakamları vermeye çalıştım. Yunanistan'da sadece Fransız bankalarının riski var, bu da büyük oranda banka sahipliğinden kaynaklanıyor. Portekiz'de Yunanistan gibi 300 milyar dolar risk bulunuyor ama bu kez ağırlıklı olarak İspanyol bankaları var. İspanya ise zaten bir sonraki hedef durumunda sırasını bekliyor. İş Portekiz'e sıçrayınca İspanya bundan doğrudan etkilendi. İspanya banka hisselerinde büyük düşüşler, CDS fiyatlarında ise ciddi sıçramalar oldu.
İspanya'nın bu olayın bir parçası olması ise bütün Avrupa'yı riskin içine çekiyor. İspanya'da bankaların 1 trilyon 150 milyar dolar riskleri var. Bu riski taşıyanların başında ise yüzde 20 payla Alman bankaları geliyor. İşin özeti şu ki olay ülkeden ülkeye sıçradıkça rakamlar büyüyor ve kontrol edilemez hale geliyor.
Çok ayrıntıya girmeden özetlemek gerekirse bu kriz iki türlü kontrol edilebilir. Yunanistan gibi sorunlu ülkelerin Euro Bölgesi'nden çıkarılacağı açıklanır, bu ülkelere yardım edilir ve işin kaotik bir hal almasının önüne geçilir. Ya da şu anda olduğu gibi ülkeler sistemin içinde tutularak sorunlar çözülmeye çalışılır. Bu çok riskli ve kontrol edilmesi zor bir durum. Avrupa Birliği ve Avrupa Merkez Bankası (ECB), tek paraya geçişin sancılarını hatırlayarak gelinen durumdan geri adım atma yönünde bir karar almak istemiyor. Çünkü ülkelerin tek tek dışarıya çıkarılması Euro kullanılan bölgenin küçülmesi ve Avrupa Birliği prestijinin ciddi biçimde sarsılması anlamına geliyor.
Ancak herkesi içeride tutarak çözüm yaratmaya çalışmak politik olarak akılcı gözükse de piyasaların karşısında "şanssız bir duruş". Spekülatörler "kan kokusu almış köpekbalıkları" gibi yaralı ülkelerin üzerine üşüşmüş durumda. Ve Avrupa pes edinceye kadar parçalamaya devam edecekler.
Bunun örneklerini daha önce Latin Amerika, Asya ve Rusya'da gördük, Türkiye'de yaşadık. Örnekler, işler bu boyutlara varınca günü kurtarıcı önlemlerle çözüm bulunamadığını gösteriyor. Sanıyorum AB de bir çözüm bulamayacak ve sonunda bir şekilde pes etmek zorunda kalacak. Ama o zamana kadar nasıl bir hasar oluşacak, yaşayarak göreceğiz.
Euro gibi son dönemde 'en sağlam' kabul edilen para birimi iki ayda dolar karşısında yüzde 10 değer kaybetti. Bu kriz kısa sürede sonlandırılamazsa kayıplar durulacak gibi de gözükmüyor. Avrupa'nın krizi, zaten krizden çok sağlıklı bir süreçte çıkmamış piyasalar için de ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Her zaman merakla beklenen ama bu kez Avrupa Krizi'nin gölgesinde kalan ABD işsizlik verileri dördüncü çeyrekteki yüzde 5.7 büyümenin sonuçlarını yansıttı ve iyileşme gösterdi. Tarım dışı istihdam yükseliş beklenmesine rağmen azaldı ama hem işsizlik oranı yüzde 9.7'ye indi hem de iş aramaktan vazgeçenleri ve mecburen yarı zamanlı çalışanları kapsayan geniş işsizlik oranı yüzde 16.5'e geriledi.
Rakamlar iyi ama piyasalardaki olumsuz havayı dağıtacak gibi durmuyor. Bu rakamlar merkez bankalarının parasal genişlemeyi sona erdirme yönündeki adımlarını destekliyor ve likiditeyle yükselmiş olan borsalar için aslında kötü bir haber.
İMKB uzun süre dışarıdaki olumsuz gelişmelere duyarsız kaldı. Daha bir yıl önce olan biteni anımsayınca küresel piyasalardan ayrışması ihtimali yok denecek kadar azdı ama IMF beklentisinin de etkisiyle böyle bir tablo ortaya çıktı. Sonra büyü bozuldu ve düşüş sert satışlarla geldi.
Teknik göstergeler hemen bütün borsalarda ve emtialarda satışların bir süre daha devam edeceğini gösteriyor dolayısıyla İMKB'de de düşüşün devam etmesini bekleyebiliriz. Önemli bir trend değişimi olmazsa İMKB-100 Endeksi ilk aşamada yüzde 10-12 kadar düşebilir, dolar ise TL karşısındaki yükselişini sürdürebilir. Hareketli bir hafta daha bizi bekliyor.
Sabah gazetesinde İş'te İnsan ekinde Forbes Yatırım Raporu'nda yayınlanmıştır.
MURAT ARIN
Forbes Türkiye Yayın Danışmanı
|
|
|
|
|
|
| YASAL UYARI |
finanstrend.com, İstanbul Ticaret Odası'na kayıtlı olan Finanstrend İnternet Hizmetleri Ltd Şti tarafından hazırlanmaktadır. Veriler gecikmelidir.
finanstrend.com verilerin sekansı, doğruluğu ve tamlığı konusunda herhangi bir garanti vermez. Veri yayınında oluşabilecek aksaklıklar, verinin ulaşmaması, gecikmesi, eksik ulasması, yanlış olması, veri yayın sistemindeki performansın düşmesi veya kesintili olması gibi hallerden oluşan herhangi bir zarardan finanstrend.com sorumlu değildir.
İMKB, verinin sekansı, doğruluğu ve tamlığı konusunda herhangi bir garanti vermez. Veri yayınında oluşabilecek aksaklıklar, verinin ulaşmaması, gecikmesi, eksik ulaşması, yanlış olması, veri yayın sistemindenki performansın düşmesi veya kesintili olması gibi hallerde Alıcı, Alt Alıcı ve/veya Kullanıcılarda oluşabilecek herhangi bir zarardan İMKB sorumlu değildir.
Finansal veriler  araciligiyla saglanmaktadir. İMKB hisse verileri 3 dakika gecikmelidir. İMKB isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.
İMKB ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen İMKB'ye ait olup, tekrar yayınlanamaz.
Bu sayfada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
|
 |
|
|
|
|
