BANU
KIVCI
TOKALI

Sanayi üretimi, geçen yılın son ayında yıllık bazda beklenen sıçramayı yaptı. Beklentim % 23,3 idi. Artış, piyasaya göre iyimser kalan beklentimin de üzerinde % 25,2 olarak gerçekleşti. Böylece, özellikle yılın ilk iki ayı boyunca devam edecek yüksek yıllık artış dönemi başlamış oldu.

Sanayi üretiminin dip yaptığı geçen yılın ilk çeyreği, bu yılın aynı dönemi için oldukça zayıf bir baz etkisi oluşturmakta. Diğer bir deyişle, yıllık karşılaştırmalarda - bu etki ortadan kalktığında kalıcı olamayacak - yüksek büyüme rakamları ile karşılaşacağız. İlk çeyrekte, ekonominin genel büyüme oranının da iki haneli düzeyde gerçekleşmesi yüksek olasılık.

Yılın kalan döneminde söz konusu etki ortadan kalktığında, büyüme oranlarının hızında ortaya çıkacak yavaşlamanın derecesi birkaç faktöre bağlı olacak: Dış talebin katkısı, IMF anlaşmasına yönelik karar, bankaların kredi kanalının işleyişi gibi.

Ne yazık ki şu ana kadar alınan sinyaller, ekonominin potansiyel üretim düzeyine yaklaşabileceği yönünde çok ümit vermiyor. Son verilerde 1-7 Şubat arası ihracat hacminde yıllık % 9’luk artış gözlenmesine karşın, günlük ihracat hacminin hala 300 milyon dolar seviyesinde takılı kaldığı izleniyor. Kriz öncesi dönemde kaydedilen 500-600 milyon dolar seviyesinin ancak yarısı düzeyinde.

Dolayısıyla, dış talepte ciddi bir toparlanma gerçekleşmediği ve IMF anlaşmasının şimdiye kadar yapıldığı gibi sürüncemede bırakılması durumunda 2010 büyüme oranının % 3,8’de sınırlı kalmasını bekliyorum. Ekonomik toparlanma etkisinin bir kısmının geçen yılın son çeyreğinde görülmesi de, bu yıl için beklenen düşük baz etkisinin daha az şiddetli olmasına neden olacaktır. 2009 yılı daralmasını % 5,5 düzeyinde bekliyorum.

Aralık üretim rakamlarına detaylı bakış:

1. Aralık 2009’da, hem geçen aya hem de geçen yılın aynı ayına göre, hafta sonu çalışma günleri de göz önüne alındığında 5 günlük daha fazla bir işgünü avantajı yaşandı. Nitekim takvim etkisi arındırıldığında yıllık artış % 8,3’e, takvim ve mevsim etkileri arındırıldığında aylık artış % 0,7’ye gerilemekte;

2. Mevsimsel ve takvim etkisi arındırılmış üretim rakamları, ekonomik yavaşlama öncesi 2008 yılının ilk çeyreği seviyelerin yaklaşık % 10 altında;

3. Düzeltilmemiş üretim rakamları, 2008 yılı ilk çeyreği seviyelerine oldukça yaklaşmış görünse de; önümüzdeki aylarda mevsimsel etkiler nedeniyle bu seviyeleri koruması zor;

4. Diğer taraftan, sermaye malları üretiminde Aralık 2009’da gözlenen aylık % 18,3’lük artış, yatırım eğilimi açısından oldukça sevindirici. Kalıcı olması, büyüme görünümü açısından önemli;

5. 2008 yılının son çeyreğinden beri “eksi” büyüme rakamları veren Türkiye ekonomisi, 2009 yılının son çeyreğinde artık büyüme tarafına geçecek gibi görünüyor. Tahminim % 3’ün üzerinde bir yıllık büyüme oranı gerçekleşebileceği yönünde.