OLGAY
BÃœYÃœKKAYALI

Piyasaların gözü, haklı olarak enerji fiyatlarında… Ortadoğu’daki gelişmeler petrol fiyatlarında sert çıkış eğilimi ihtimalini arttırmış gibi duruyor.

Avrupa, Afrika ve Ortadoğu’daki gelişmekte olan ülkeler icin petrol fiyatları önemlidir, ama herhalde göreceli olarak enerji faturasının en büyük etkisi Türkiye üzerinde olur. Aşağıdaki tabloda bölge ülkeleri için petrol fiyatlarında her 10 dolarlık artışın baz makroekonomik senaryoya etkisine bakıyoruz.

Petrol üreticisi ülkeler icin büyüme çok olumlu yönde etkileniyor. Türkiye büyümesinin petrol fiyatlarına sensitivitesi çok zayıf. Borç oranları da aynı şekilde.

Öbür taraftan cari denge açısından Türkiye petrol fiyatlarına bölgedeki en hassas ülke. Her 10 dolarlık kalıcı petrol fiyatlari artışı, cari acığa milli gelirin %0,3’u kadar bir etki yapıyor. Enflasyona hassasiyet de Polonya ile beraber bölgedeki diğer ülkelerden fazla. Bütçe için enerji fiyatlarından kaynaklı olumsuz bir etki beklemiyoruz çünkü ithalattaki KDV kalemi diğer gelir ve gider kalemlerini domine ediyor.

Petrol fiyatlarının bu seviyelerde kalıcı olmasının petrol üretim maliyetlerini arttırıcı bir etkisi olarak enflasyonda öncelikle bir yukarı yönlü baskı yaratacak, öbür tarafta tüketicilere bir vergi etkisi yaratması açısından büyümeyi yavaşlatacaktır. Buna ek olarak emtialarda stok biriktirme hareketi başlaması hem fiyat hareketlerinin daha abartılı olması sonucunu doğururken öbür yanda tüketici güveninde ciddi olumsuz etkileri olabilir. Bunun yanında gelişmekte olan ülkelerdeki ihracat piyasaları küçülecek.

Türkiye’nin %20 ihracatının Ortadoğu bölge ülkelerine yaptığını düşünürsek ve petrole en hassas ülke olduğunu hatırladığımızda, bölgede en olumsuz etkilenecek ülkelerden birisi. En olumlu etkilenecek ülke kuşkusuz Rusya olur diye düşünüyoruz.

Petrol fiyatlarındakı artış, gelişmiş ülkeler için gelişmekte olan ülkelere göre daha deflasyonist olacaktır. Gelişen ülkelerde (özellikle Asya’da) staflasyonist olma ihtimali yüksek. Türkiye ve Asya gibi ülkelerde oluşan maliyet fiyatlarını tüketiciye yansıtma ihtimali daha fazla olacaktır. Çekirdek enflasyonun ne kadar yukarı geleceği merkez bankası tepkilerinin sertliğini belirleyecektir. Gelişmiş ülkelerde ise çekirdek enflasyonda uzunca bir süre kıpırdanma ihtimali yok gibi gözüküyor.