GÃœLNÄ°HAL
AKSOY

2008 öncesine gidildiğinde faizler düşerken gelişmekte olan ülkelerdeki lokal döviz kurları da gelişmiş piyasaların dövizlerine karşı güçlenmişti ve daha önceki yazılarımızda da vurguladığımız gibi faiz ve döviz arasındaki ilişkinin pozitif değil negatif olması gerekir demiştik. O zamanlar belki dünyadaki büyüme ile ilgili kaygılar bu kadar büyük ölçüde değildi, belki de güç iyimserlerin elinde idi, teoriden daha çok akıntının gittiği yere gidildi ve "momentum trade"i yapanlar kazandı. "Carry trade" işlemi yapmak isteyenler, hangi ülkenin faizinde indirim olacaksa o ülkeye yatırım yapmayı tercih ettikleri için hem faiz düştü hem de lokal kur değer kazandı, kazanılan kar arttı, belki de daha çok yatırımcıyı yanında getirdi.

Bugün artık büyüme ilgili endişeler tüm dünyada hakli olarak ciddi boyutlara vardı. Artık faizler inerken kurlarda da değerlenme değil kayıp görüyoruz. Lokal para biriminde alınan bono faiz indirimi nedeni ile gene lokal para birimi ile bakıldığında son dönemlerde de iyi kar yapılmasını sağladı. Ancak gelişmiş olan ülkelerin para birimi (örneğin dolar veya euro) ile bakıldığında bonoda son dönemde yapılan karın aslında kar değil hatta küçük de olsa zarar olabileceğini gösteriyor. Bu sonuç ise artık "carry trade"in eski dönemlerdeki gibi bir süre popüler olmayabileceğini gösteriyor.

Böyle bir durumda Türkiye’deki faiz ve döviz arasındaki ince dengenin korunmasının çok önemli olduğunu düşünüyorum. Düşünün ki bir ülke; özel sanayi tarafında büyük bir döviz borcu var. Siz büyüme tarafındaki hızlı düşüş nedeni ile faiz indiriyorum diyorsunuz ama bir taraftan da kurun değer kazanmasını da sağlayarak kendi sanayinizi daha büyük bir borca sokuyorsunuz. Türkiye’nin bir an evvel önündeki belirsizlikleri en az indirerek kur tarafında olabilecek şokları durdurabilecek sağlam bir stratejiye ihtiyacı var. Faizlerin çok ince bir dengede büyümeyi vurmayacak kadar düşük, kurları vurmayacak kadar yüksek bir yerde olması gerekiyor.

Son 5 senede Türk yatırımcıların özellikle kur tarafında yaptıkları işlemlerde başarılı buluyorum ancak bu seferki kriz bir başka ifade ile dünyadaki büyük değişim çok farklı boyutlarda; bu sefer önceki dönemlerde olduğu gibi hızlı bir toparlanma olmayabilir, şirketlerin fiyat kazanç oranları 2-3 sene ucuz kalmaya devam edebilir. Kur ve faiz arasındaki arkadaşlık bozulursa, Türkiye’deki şirketlerde önemli ölçüde batıklar görülebilinir, şu ana kadar sağlam giden bankacılık sistemimiz yıpranabilir.